NGHIÊN CỨU BIẾN THỂ GIẢI PHẪU MẠCH MÁU GAN TRÊN CẮT LỚP VI TÍNH BỤNG CÓ TIÊM THUỐC CẢN QUANG

Trần Nguyễn Hồng Nhung1, , Nguyễn Thị Giao Hạ1, Roeland Heijboer2, Trịnh Lê Hoàng Nguyên3, Nguyễn Thái Huy4
1 Trường Đại học Y Dược Cần Thơ
2 Bệnh viện Zuyderland, Đại học Maastricht
3 Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ
4 Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Cần Thơ

Nội dung chính của bài viết

Tóm tắt

Đặt vấn đề: Gan có hệ thống mạch máu phức tạp với nhiều biến thể giải phẫu, đóng vai trò quan trọng trong chẩn đoán hình ảnh, phẫu thuật và ghép gan. Chụp cắt lớp vi tính bụng có tiêm thuốc cản quang là phương pháp hiệu quả để đánh giá các biến thể này trước điều trị. Mục tiêu nghiên cứu: Xác định đặc điểm giải phẫu và các biến thể của hệ động mạch gan, tĩnh mạch cửa và tĩnh mạch gan trên cắt lớp vi tính bụng có tiêm thuốc cản quang. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Nghiên cứu mô tả cắt ngang trên 840 bệnh nhân từ 18 tuổi trở lên được chụp cắt lớp vi tính bụng có tiêm thuốc cản quang tại khoa Chẩn đoán hình ảnh, Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ giai đoạn 2024-2026. Kết quả: Động mạch gan chung xuất phát từ động mạch thân tạng gặp ở 94,9% trường hợp. Giải phẫu động mạch gan điển hình theo phân loại Michels dạng 1 chiếm tỷ lệ cao nhất với 72,9%; các biến thể ngoài Michels chiếm 4,6%. Đối với giải phẫu tĩnh mạch cửa theo phân loại Covey, dạng phân nhánh điển hình gặp ở 87,1%; các biến thể gồm dạng 2, 3, 4, 5 chiếm Tỷ lệ lần lượt là 7,6%, 1,4%, 2,6%, và 1,3%. Hệ tĩnh mạch gan ghi nhận 50,7% trường hợp có thân chung giữa tĩnh mạch gan giữa và tĩnh mạch gan trái; 33,4% đối tượng có tĩnh mạch gan phải phụ đổ trực tiếp vào tĩnh mạch chủ dưới. Kết luận: Các biến thể giải phẫu mạch máu gan gặp với tỷ lệ tương đối cao. Việc nhận diện chính xác trên CLVT có vai trò quan trọng trong chẩn đoán, lập kế hoạch phẫu thuật và can thiệp, góp phần giảm nguy cơ biến chứng và nâng cao hiệu quả điều trị. 

Chi tiết bài viết

Tài liệu tham khảo

1. Malviya K. K., Verma A. Importance of Anatomical Variation of the Hepatic Artery for Complicated Liver and Pancreatic Surgeries: A Review Emphasizing Origin and Branching. Diagnostics (Basel). 2023. 13(7), 1233, doi:10.3390/diagnostics13071233.
2. Samuolyte A., Luksaite-Lukste R., Kvietkauskas M. Anatomical variations of hepatic arteries: implications for clinical practice. Frontiers in surgery. 2025. 12, 1593800, doi:10.3389/fsurg.2025.1593800.
3. Nguyễn Thị Thanh Thiên, Phạm Đăng Diệu, Phạm Ngọc Hoa. Khảo sát hình thái mạch máu gan và các biến thể giải phẫu bằng chụp X quang cắt lớp vi tính. Tạp chí Điện Quang & Y học hạt nhân Việt Nam. 2022. 38, 30-37, doi: 10.55046/vjrnm.38.160.2020.
4. Biz M. E. Z., Salame J. P., Correia G. G., Moreira R. S. Variations in hepatic circulation: a study of 500 abdominal computed tomography scans. Jornal vascular brasileiro. 2025. 24, e20240110, doi:10.1590/1677-5449.202401102.
5. Michels N. A. Newer anatomy of the liver and its variant blood supply and collateral circulation. American journal of surgery. 1960. 172(2), 125–132, doi: 10.1001/jama.1960.03020020005002.
6. Covey A. M., Brody L. A., Getrajdman G. I., Sofocleous C. T., Brown K. T. Incidence, patterns, and clinical relevance of variant portal vein anatomy. AJR. American journal of roentgenology. 2004. 183(4), 1055–1064, doi: 10.2214/ajr.183.4.1831055.
7. Lâm Lệ Quyên, Nguyễn Việt Khái, Thái Huỳnh Ngọc Trân, Trương Xuân Tiến, Ngô Hoàng Vĩ và cộng sự. Nghiên cứu giải phẫu động mạch gan và mối tương quan với một số yếu tố bằng chụp cắt lớp vi tính tại khoa chẩn đoán hình ảnh Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Cần Thơ năm 20222023. Tạp chí Y Dược học Cần Thơ. 2023. 69, 142-148, doi: 10.58490/ctump.2023i69.2126.
8. Gliwa J., Wilk J., Koszewski J., Töppich J., Wajda J., et al. The anatomy of the common hepatic artery: a computed tomography angiography analysis. Folia Morphologica. 2025. Advance online publication, doi: 10.5603/fm.107749.
9. Roger M., Ndim L., Joseph-Francis N., Pierre K., Oriole M. et al. Anatomical variants of the hepatic artery and portal vein on CT-scan in two cities in Cameroon. Open Journal of Radiology. 2026. 16, 94–108, doi: 10.4236/ojrad.2026.162011.
10. Đào Danh Vĩnh, Phạm Minh Thông. Giải phẫu hệ thống động mạch gan trên hình ảnh chụp mạch số hóa xóa nền ứng dụng trong điều trị ung thư biểu mô tế bào gan bằng nút hóa chất động mạch qua catheter. Tạp chí Điện Quang & Y học hạt nhân Việt Nam. 2022. 11, 451-461, doi: 10.55046/vjrnm.11.312.2013.
11. Tutkuviene J., Navakauskaite A., Narutyte R., Brazaitis A., Barkus A. et al. Hepatic portal vein branching patterns according to different liver assessment methods and classifications of branching type. Annals of anatomy = Anatomischer Anzeiger: official organ of the Anatomische Gesellschaft. 2024. 252, 152204, doi: 10.1016/j.aanat.2023.152204.