ĐẶC ĐIỂM HÌNH THÁI ĐỘNG MẠCH CHỦ NGỰC VÀ CÁC BIẾN THỂ GIẢI PHẪU VÙNG CUNG ĐỘNG MẠCH CHỦ TRÊN CẮT LỚP VI TÍNH ĐA DÃY
Nội dung chính của bài viết
Tóm tắt
Đặt vấn đề: Các biến thể giải phẫu của cung động mạch chủ tương đối thường gặp trong thực hành lâm sàng và có ý nghĩa quan trọng trong chẩn đoán, lập kế hoạch phẫu thuật cũng như can thiệp nội mạch. Việc nhận diện chính xác các biến thể này giúp tránh sai sót chẩn đoán và giảm nguy cơ biến chứng thủ thuật. Mục tiêu nghiên cứu: Mô tả nguyên uỷ, sự phân nhánh và các biến thể giải phẫu vùng cung động mạch chủ trên chụp cắt lớp vi tính ngực có tiêm thuốc tương phản. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Mô tả cắt ngang trên 700 bệnh nhân tại Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ từ 07/2024 đến tháng 01/2026. Kết quả: Độ tuổi trung bình 63,83 14,75 với 52,4% nam. Kiểu phân nhánh kinh điển ba nhánh chiếm 82,1%. Biến thể cung đầu bò có 2 dạng, là kiểu thường gặp nhất chiếm khoảng 11,2%. Biến thể động mạch đốt sống trái xuất phát từ cung động mạch chủ và nguyên uỷ động mạch dưới đòn phải được ghi nhận với tỷ lệ lần lượt là 4,6% và 0,7%. Ngoài ra một số dạng hiếm được ghi nhận trong nghiên cứu như động mạch phế quản xuất phát từ cung động mạch chủ, cung động mạch chủ phải và các trường hợp phối hợp nhiều dạng biến thể, mỗi loại chiếm tỷ lệ <1%. Không ghi nhận sự khác biệt có ý nghĩa thống kê giữa các biến thể theo tuổi và giới tính (p>0,05). Kết luận: Các biến thể giải phẫu cung động mạch chủ gặp với tần suất đáng kể trên chụp cắt lớp vi tính ngực. Nhận biết đầy đủ về các biến thể này có vai trò quan trọng trong thực hành chẩn đoán hình ảnh và hỗ trợ lập kế hoạch can thiệp an toàn.
Từ khóa
Cung động mạch chủ, biến thể giải phẫu, cắt lớp vi tính
Chi tiết bài viết
Bài báo này được cấp phép theo Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.
Tài liệu tham khảo
2. Nguyễn Quang Quyền. Bài giảng giải phẫu học. Nhà xuất bản Y học. 2011. 1, 319-328.
3. Hội Tim mạch học Việt Nam. Khuyến cáo 2010 về các bệnh lý tim mạch và chuyển hoá. Nhà xuất bản Y học. 2011.
4. Hiratzka L.F., Bakris G.L., Beckman J.A., et al. 2010. ACCF/AHA/AATS/ACR/ASA/SCA/SCAI/SIR/STS/SVM guidelines for the diagnosis and management of patients with thoracic aortic disease. Journal of the American College of Cardiology. 2010. 55(14), e27-e129, https://doi.org/10.1016/j.jacc.2010.02.015.
5. Phạm Mạnh Hùng. Tim mạch can thiệp. Nhà xuất bản Y học. 2022.
6. Dumfarth J., Chou A.S., Ziganshin B.A., et al. Atypical aortic arch branching variants: A novel marker for thoracic aortic disease. The Journal of Thoracic and Cardiovascular Surgery. 2015. 149(6), 1586-1592, https://doi.org/10.1016/j.jtcvs.2015.02.019.
7. Đặng Nguyễn Trung An. Nghiên cứu kích thước và phân nhánh của động mạch chủ ở người Việt Nam trưởng thành. Luận án Tiến sĩ Y học. Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh. 2020.
8. Popieluszko P., Henry B.M., Sanna B., et al. A systematic review and meta-analysis of variations in branching patterns of the adult aortic arch. Journal of Vascular Surgery. 2018. 68(1), 298-306.e10, https://doi.org/10.1016/j.jvs.2017.06.097.
9. Jakanani G.C., Adair W. Frequency of variations in aortic arch anatomy depicted on multidetector CT. Clinical Radiology. 2010. 65(6), 481-487, https://doi.org/10.1016/j.crad.2010.02.003.
10. Layton K.F., Kallmes D.F., Cloft H.J., Lindell E.P., Cox V.S. Bovine aortic arch variant in humans: clarification of a common misnomer. AJNR American Journal of Neuroradiology. 2006. 27(7), 1541-1542.
11. Dumont T.M., Bina R.W. Difficult vascular access anatomy associated with decreased success of revascularization in emergent thrombectomy. Journal of Vascular and Interventional Neurology. 2018. 10(2), 11-14.
12. Moore K.L., Persaud T.V.N., Torchia M.G. The Developing Human: Clinically Oriented Embryology. 11th ed. Elsevier. 2020.