VAI TRÒ CỦA TNF-ALPHA VÀ PROCALCITONIN TRONG TIÊN LƯỢNG TỬ VONG Ở BỆNH NHÂN SỐC NHIỄM TRÙNG
Nội dung chính của bài viết
Tóm tắt
Đặt vấn đề: Trong diễn tiến của sốc nhiễm trùng có sự gia tăng của procalcitonin (PCT) và các cytokin như: TNF-α, IL-1β, IL-6. TNF-α giữ vai trò trung tâm trong phản ứng viêm và có liên quan đến tỷ lệ tử vong của sốc nhiễm trùng. PCT cũng được sử dụng như một dấu ấn sinh học tiềm năng trong tiên lượng tỷ lệ tử vong ở bệnh nhân sốc nhiễm trùng như TNF-α. Sử dụng TNF-α, PCT để tiên lượng tử vong ở bệnh nhân sốc nhiễm trùng là một phương pháp giúp theo dõi kết quả hồi sức bệnh nhân sốc nhiễm trùng, góp phần cải thiện hiệu quả điều trị. Mục tiêu nghiên cứu: Xác định giá trị tiên lượng tử vong của TNF-α và PCT ở bệnh nhân sốc nhiễm trùng. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Nghiên cứu thuần tập tiến cứu trên 66 bệnh nhân sốc nhiễm trùng từ 2024-2026 tại Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ. Kết quả: Bệnh nhân nữ chiếm đa số (53%), độ tuổi trung bình của bệnh nhân là 65,03 tuổi. Ngõ vào vi khuẩn phổ biến nhất là hô hấp 45,45%. Tỷ lệ tử vong là 65,20%, tỷ lệ ổn định là 34,80%. TNF-α có trung bình là 67,64 pg/mL, PCT có trung bình là 59,04 ng/mL. TNF-α và PCT nhóm tử vong cao hơn có ý nghĩa thống kê so với nhóm ổn định. Diện tích dưới đường cong (AUC) của TNF-α và PCT tại thời điểm chẩn đoán sốc nhiễm trùng lần lượt là 0,88 (điểm cắt: 62,50 pg/mL, độ nhạy 97,67%, độ đặc hiệu 69,56%) và 0,91 (điểm cắt: 45,90 ng/mL, độ nhạy 86,04%, độ đặc hiệu 78,26%). Kết luận: TNF-α và PCT là hai dấu ấn sinh học giúp tiên lượng tử vong hiệu quả ở bệnh nhân sốc nhiễm.
Từ khóa
TNF- α, procalcitonin, sốc nhiễm trùng, tiên lượng tử vong
Chi tiết bài viết

Bài báo này được cấp phép theo Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.
Tài liệu tham khảo
2. Alikiaii B., Bagherniya M., Askari G., Johnston T.P. The role of phytochemicals in sepsis: a mechanistic and therapeutic perspective. BioFactors. 2021. 47(1), 19–40. doi: 10.1002/biof.1694.
3. Gharamti A., Samara O., Monzon A., Scherger S., Nasr R., et al. Association between cytokine levels, sepsis severity and clinical outcomes in sepsis: a quantitative systematic review protocol. BMJ Open. 2021. 11(8), e048476. doi: 10.1136/bmjopen-2020-048476.
4. Cui N., Zhang H., Yu Z.. Prognostic significance of PCT and CRP evaluation for adult ICU patients with sepsis and septic shock: retrospective analysis of 59 cases. Journal of International Medical Research, 2019, 47(4), 1573-1579. doi: 10.1177/0300060518822404
5. Singer M., Deutschman C.S., Seymour C.W., Shankar-Hari M., et al. The third international consensus definitions for sepsis and septic shock (Sepsis-3). JAMA. 2016. 315(8), 801–810. doi:10.1001/jama.2016.0287
6. Dương Thiện Phước, Nguyễn Trung Kiên, Nguyễn Tấn Đạt. Nghiên cứu nguyên nhân, một số yếu tố liên quan đến mức độ nặng và đánh giá kết quả điều trị choáng nhiễm trùng tại Khoa Hồi sức tích cực – Chống độc Bệnh viện Đa khoa Trung Ương Cần Thơ năm 2016–2017. Tạp chí Y Dược học Cần Thơ. 2018. 11-12.
7. Ngô Nguyễn Liên Trang, Võ Minh Phương, Đoàn Đức Nhân. Giá trị tiên lượng tử vong của chỉ số khác biệt áp lực riêng phần CO2 máu tĩnh mạch trung tâm – động mạch ở bệnh nhân sốc nhiễm khuẩn. Tạp chí Y Dược học Cần Thơ. 2023. (62), 83–90. doi: 10.58490/ctump.2023i62.655.
8. Ngô Đức Kỷ, Nguyễn Văn Thủy, Trần Thị Anh Thơ, Nguyễn Thị Hồng Nhung. Nghiên cứu tỷ lệ và đặc điểm vi khuẩn gây sốc nhiễm khuẩn tại Bệnh viện Hữu nghị Đa khoa Nghệ An. Tạp chí Y Dược học – Trường Đại học Y Dược Huế. 2022. 22(17), 6. doi:10.34071/jmp.2022.2.2.
9. Đoàn Đức Nhân, Danh Minh Sung, Võ Minh Phương, Nguyễn Việt Thu Trang. Vai trò của độ thanh thải lactate trong tiên lượng tử vong ở bệnh nhân sốc nhiễm khuẩn. Tạp chí Y Dược học Cần Thơ. 2023. (69), 106–112. doi: 10.58490/ctump.2023i69.1966.
10. Gharamti A.A., Samara O., Monzon A., Montalbano G., DeSantis S.M., et al. Proinflammatory cytokine levels in sepsis and healthy volunteers, and tumor necrosis factoralpha associated sepsis mortality: a systematic review and meta-analysis. Cytokine. 2022. 158, 156006. doi: 10.1016/j.cyto.2022.156006.
11. Guo S., Liao C., Liu Q., Zhou H., Wang Y. Prognostic value of TNF-α, PCT, IL-8, and HBP combined with APACHE II score in patients with sepsis. Journal of Infection in Developing Countries. 2025. 19(3), 439–445. doi:10.3855/jidc.20383.
12. Nguyễn Đức Phúc, Quế Anh Trâm. Khảo sát giá trị và sự thay đổi nồng độ procalcitonin, lactate, bạch cầu với yếu tố tiên lượng tử vong ở bệnh nhân sốc nhiễm khuẩn tại Bệnh viện Hữu nghị Đa khoa Nghệ An. Tạp chí Y học Cộng đồng. 2023. 64(4). doi: 10.52163/yhc.v64i4.740.
13. Võ Văn Đức Khôi, Neáng Reth Tha, Trần Vũ Linh, Trần Văn Điệp. Nghiên cứu vai trò của qSOFA, SOFA trong tiên đoán tử vong ở bệnh nhân nhiễm khuẩn huyết và sốc nhiễm khuẩn nhập khoa cấp cứu. Tạp chí Y Dược học Cần Thơ. 2023. (41), 239–244, https://tapchi.ctump.edu.vn/index.php/ctump/article/view/783.
14. Châu Hận, Võ Minh Phương, Dương Phước Đông. Giá trị tiên lượng tử vong của sự thay đổi nồng độ procalcitonin, lactate huyết thanh, điểm APACHE II, SOFA ở bệnh nhân sốc nhiễm khuẩn tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Kiên Giang năm 2023–2024. Tạp chí Y học Việt Nam. 2024. 542(1). doi: 10.51298/vmj.v542i1.11010.
15. Mira J.P., Cariou A., Grall F., Delclaux C., Losser M.R., et al. Association of TNF2, a TNFalpha promoter polymorphism, with septic shock susceptibility and mortality: a multicenter study. JAMA. 1999. 282(6), 561–568. doi: 10.1001/jama.282.6.561.