NGHIÊN CỨU TÌNH HÌNH, MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN ĐẾN PHẢN ỨNG CÓ HẠI CỦA THUỐC KHÁNG LAO Ở NGƯỜI BỆNH LAO PHỔI TẠI TỈNH BÌNH THUẬN NĂM 2024-2025

Trần Duẩn1, , Lê Văn Hồng2, Trần Thanh Hùng1
1 Trường Đại học Y Dược Cần Thơ
2 Sở Y tế tỉnh Bình Thuận

Nội dung chính của bài viết

Tóm tắt

Đặt vấn đề: Bệnh lao làm suy giảm khả năng lao động, tăng gánh nặng xã hội và tỉ lệ tử vong cao. Hệ thống giám sát trong chương trình chống lao Quốc gia còn nhiều hạn chế trong công tác báo cáo liên quan đến ADR. Mục tiêu nghiên cứu: Xác định tỉ lệ xuất hiện và một số yếu tố liên quan đến các phản ứng có hại của thuốc kháng lao ở người bệnh lao phổi được quản lý điều trị tại tỉnh Bình Thuận năm 2024. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Nghiên cứu cắt ngang mô tả trên 436 người mắc bệnh lao phổi trên địa bàn tỉnh Bình Thuận năm 2024. Kết quả: tỉ lệ phản ứng có hại trong nghiên cứu là 45,9%, 61% ở mức độ nhẹ. Tỉ lệ phản ứng có hại cao hơn ở nhóm có bệnh đái tháo đường (OR=2,42, KTC 95%: 1,41-4,15, p=0,001, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (OR=1,98, KTC 95%: 1,09-3,60, p=0,023),bệnh hen (OR=5,04, KTC 95%: (1,66-15,34), p=0,002), thể trạng béo phì (OR= 2,63, KTC 95%: (1,20-5,93), p=0,007, p<0,05), sử dụng rượu,bia (OR=3,35, KTC 95%: 2,26-4,97), p=0,001). Kết luận: Nghiên cứu ghi nhận tỉ lệ phản ứng có hại của thuốc là 45,9%, trong đó 61% ở mức độ nhẹ. Nguy cơ xuất hiện phản ứng có hại với bệnh đái tháo đường, bệnh phổi tắt nghẽn mạn tính, hen phế quản cho thấy đây là những yếu tố nguy cơ cần được theo dõi đặc biệt trong quá trình điều trị lao. Nghiên cứu tìm thấy sử dụng rượu, bia ảnh hưởng đến tỉ lệ xuất hiện phản ứng có hại do thuốc lao, điều này khuyến cáo bệnh nhân lao tham gia điều trị không sử dụng rượu, bia. 

Chi tiết bài viết

Tài liệu tham khảo

1. Phan Đặng Thục Anh, Phạm Thị Nhàn, Trần Quang Phúc, Phan Văn Năm. Xây dựng và áp dụng bộ công cụ phát hiện biến cố bất lợi của thuốc (ADE trigger tool) tại Bệnh viện Trường Đại học Y - Dược Huế. Tạp chí Y Dược học - Trường Đại học Y Dược Huế. 2022. 12(5), 54-61. DOI: 10.34071/jmp.2022.5.7.
2. Songhua C., Pengcheng H., Xiaomeng W., et al. Risk factors for multidrug resistance among previously treated patients with tuberculosis in eastern China: A case-control study. International Journal of Infectious Diseases. 2013. 17(12), e1116-20. DOI: 10.1016/j.ijid.2013.06.006.
3. Trần Ngân Hà. Tổng kết công tác báo cáo ADR năm 2020. 2021. https://magazine.canhgiacduoc.org.vn/Magazine/Details/247.
4. Nguyễn Thị Lệ, Hoàng Hà, Hoàng Văn Lâm, Phương Thị Ngọc. Một số yếu tố liên quan tới tuân thủ điều trị lao của bệnh nhân lao đa kháng tại Bệnh viện Lao và Bệnh Phổi Thái Nguyên năm 2017. Tạp chí Khoa học & Công nghệ. 2017. 172(12/1), 99-102. ISSN: 1859-2171
5. Djochie R.D.A., Anto B.P., Opare-Addo M.N.A. Determinants of adverse reactions to first-line antitubercular medicines: a prospective cohort study. Journal of Pharmaceutical Policy and Practice. 2023. 16(1), 70. DOI: https://doi.org/10.1186/s40545-023-00577-6
6. Sant´ Anna F.M., Araújo-Pereira M., Schmaltz C.A., Arriaga M.B., Andrade B.B., et al. Impact of adverse drug reactions on the outcomes of tuberculosis treatment. PLoS One. 2023. 18(2), e0269765. DOI: https://doi.org/10.1371/journal.pone.0269765
7. Nguyễn Quế Phương và cộng sự. Khảo sát tình hình tác dụng phụ thường gặp của thuốc kháng lao trên bệnh nhân đang điều trị giai đoạn tấn công tại Bệnh viện Lao và Bệnh phổi Bến Tre từ 3/2023 đến 10/2023. Đề tài nghiên cứu khoa học cấp cơ sở. 2023.
8. Lâm Nhựt Anh, Lê Minh Hữu, Trần Nguyễn Du, Phạm Thị Tâm. Tình hình tuân thủ điều trị ở bệnh nhân lao được quản lý tại các trung tâm y tế quận/huyện trên địa bàn Thành phố Cần Thơ năm 2021. Tạp chí Y Dược học Cần Thơ. 2021. 43, 256-263.
9. Fantahun A., Ermias A., Addisalem G., et al. Risk factors of multidrug resistant tuberculosis among patients with tuberculosis at selected multidrug resistance treatment initiative centres in southern Ethiopia: a case- control study. BMJ Open. 2023. 13(1), e061836. DOI: 10.1136/bmjopen-2022-061836.
10. Muhammad A., Waqar A., Muhammad N.I., et al. Frequency and factors associated with adverse events among multi-drug resistant tuberculosis patients in Pakistan: A Retrospective Study. Frontiers in Medicine. 2022. 8, 790718. DOI: 10.3389/fmed.2021.790718
11. Tô Thị Hồng Thịnh, Nguyễn Thị Châu Loan, Đinh Thị Tuyết Loan và cộng sự. Thực trạng sử dụng thuốc và biến cố bất lợi của thuốc chống lao tại Bệnh viện Phổi Thái Bình năm 2021. Tạp chí Y Dược Thái Bình. 2022. 2, 141-149.
12. Nguyễn Thị Thuỷ. Giám sát phản ứng có hại của thuốc điều trị lao kháng thuốc trong chương trình chống lao quốc gia. Trường Đại học Dược Hà Nội.
13. Phan Thị Đào Hạnh, Dương Đình Đồng, Phan Trọng Nghĩa và cộng sự. Nghiên cứu phản ứng có hại của thuốc lao điều trị nội trú tại Bệnh viện Phổi Hà Tĩnh giai đoạn 11/2016-4/2019. Bệnh viện Phổi, Hà Nội. 2020.
14. Marta G., Ana C., Denisa M., Raquel D.. Risk Factors for Drug-Resistant Tuberculosis. Journal of Tuberculosis Research. 2014. 2, 111-118. DOI: 10.4236/jtr.2014.23014
15. Chung-Delgado K., Revilla-Montag A., Guillen-Bravo S., Velez-Segovia E., Soria-Montoya A., et al. Factors associated with anti-tuberculosis medication adverse effects: a case-control study in Lima, Peru. PloS one. 2021. 6(11), 1-5. DOI: 10.1371/journal.pone.0027610.