NGHIÊN CỨU MỐI TƯƠNG QUAN CỦA CHỈ SỐ ĐÀN HỒI GAN VÀ SỐ LƯỢNG TIỂU CẦU VỚI GIÃN TĨNH MẠCH THỰC QUẢN TRÊN BỆNH NHÂN BỆNH GAN MẠN TÍNH TIẾN TRIỂN CÒN BÙ TẠI BỆNH VIỆN ĐA KHOA TRUNG ƯƠNG CẦN THƠ NĂM 2024-2026
Nội dung chính của bài viết
Tóm tắt
Đặt vấn đề: Giãn tĩnh mạch thực quản là biến chứng thường gặp ở bệnh nhân xơ gan và bệnh gan mạn tính tiến triển còn bù, cần được phát hiện sớm để dự phòng xuất huyết tiêu hoá. Nội soi thực quản dạ dày tá tràng là tiêu chuẩn vàng nhưng mang tính xâm lấn. Mục tiêu nghiên cứu: Đánh giá mối tương quan giữa chỉ số đàn hồi gan và số lượng tiểu cầu với giãn tĩnh mạch thực quản ở bệnh nhân bệnh gan mạn tính tiến triển còn bù. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Nghiên cứu mô tả cắt ngang trên 70 bệnh nhân bệnh gan mạn tính tiến triển còn bù tại Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ. Chỉ số đàn hồi gan, số lượng tiểu cầu và kết quả nội soi được thu thập và phân tích. Kết quả: Đối tượng nghiên cứu chủ yếu ở nhóm tuổi 40–80, nam giới chiếm ưu thế. Nguyên nhân bệnh gan thường gặp nhất là rượu, tiếp theo là siêu vi viêm gan B. Tỷ lệ giãn tĩnh mạch thực quản trong nghiên cứu là 57,1%. Số lượng tiểu cầu tương quan nghịch mức độ trung bình và chỉ số đàn hồi gan tương quan thuận mức độ yếu với giãn tĩnh mạch thực quản. Phân tích hồi quy đa biến xác định số lượng tiểu cầu là yếu tố dự đoán độc lập, với giá trị chẩn đoán tốt với AUC = 0,82 tại điểm cắt 115 × 10⁹/L. Mô hình kết hợp chỉ số đàn hồi gan và số lượng tiểu cầu không làm tăng AUC nhưng cải thiện độ nhạy. Kết luận: Chỉ số đàn hồi gan và số lượng tiểu cầu đều có mối tương quan với giãn tĩnh mạch thực quản. Tuy nhiên, chỉ có số lượng tiểu cầu là yếu tố dự đoán độc lập và có giá trị ứng dụng cao trong dự đoán giãn tĩnh mạch thực quản ở bệnh nhân bệnh gan mạn tính tiến triển còn bù.
Từ khóa
Giãn tĩnh mạch thực quản, độ đàn hồi gan, số lượng tiểu cầu, bệnh gan mạn tính tiến triển còn bù
Chi tiết bài viết

Bài báo này được cấp phép theo Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.
Tài liệu tham khảo
2. De Franchis R., Baveno VI Faculty. Expanding consensus in portal hypertension: Report of the Baveno VI Consensus Workshop: Stratifying risk and individualizing care for portal hypertension. Journal of Hepatology. 2015. 63(3), 743–752, https://doi.org/10.1016/j.jhep.2015.05.022.
3. De Franchis R., Bosch J., Garcia-Tsao G., Reiberger T., Ripoll C., et al. Baveno VII – Renewing consensus in portal hypertension. Journal of Hepatology. 2022. 76(4), 959–974, https://doi.org/10.1016/j.jhep.2021.12.022.
4. Banares J., Pons M., Reiberger T., Mandorfer M., Jachs M., et al. Refining the Baveno VII criteria for clinically significant portal hypertension: An individual-patient data meta-analysis. Journal of Hepatology. 2025. Article in press, https://doi.org/10.1016/j.jhep.2025.10.014.
5. Maurice J.B., Saffo S., Ripoll C., et al. Validation of the Baveno VI criteria to identify low-risk varices in patients with compensated advanced chronic liver disease. Journal of Hepatology. 2016. 64(6), 1093–1099, https://doi.org/10.1016/j.jhep.2016.06.021.
6. Bộ y tế. Hướng dẫn chẩn đoán, điều trị bệnh viêm gan vi rút B. 2019. Số: 3310/QĐ-BYT, Hà Nội.
7. Abbas M. A., Ali A., Zafar S. B., Ahmed A., Qureshi M. N., et al. Thrombocytopenia and grading of esophageal varices in patients with chronic liver disease. Cureus. 2024. 16(5), e60826, https://doi.org/10.7759/cureus.60826.
8. Nguyễn Thị Thu Hương, Trương Đình Vũ, Lê Thị Ngọc Sương. Nghiên cứu tỷ lệ đái tháo đường ở bệnh nhân xơ gan. Tạp chí Y học lâm sàng Bệnh viện Trung Ương Huế. 2019. 57, 3-6, https://doi.org/10.38103/jcmhch.2019.57.1.
9. Hà Vũ, Đỗ Huy, Bùi Nguyễn Minh Nhựt, Phạm Anh Quân, Nguyễn Quàng Quyên và cộng sự. Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và các giai đoạn xơ hóa gan của bệnh nhân viêm gan B mạn chưa được điều trị tại Bệnh viện Thống Nhất. Tạp chí Phát triển Khoa học và Công nghệ. 2024. 5(2), 687–695, https://doi.org/10.32508/stdjhs.v5i2.588.
10. Đoàn Hiếu Trung, Trần Văn Hùng. Nghiên cứu giá trị độ đàn hồi gan đo bằng kỹ thuật Fibroscan trong tiên đoán giãn tĩnh mạch thực quản ở bệnh nhân xơ gan Child-Pugh A, B. Tạp chí Y học Lâm sàng Bệnh viện Trung Ương Huế. 2023. 84, 108–113, https://doi.org/10.38103/jcmhch.84.15.
11. Muzica C., Diaconu S., Zenovia S., Huiban L., Stanciu C, et al. Role of spleen stiffness measurements with 2D shear-wave elastography for esophageal varices in patients with compensated advanced chronic liver disease. Diagnostics. 2025. 15(6), 674, https://doi.org/10.3390/diagnostics15060674.
12. Zoughlami A., Serero J., Congly S., Zhao I., Zhu J, et al. Diagnosis of esophageal varices by liver stiffness and serum biomarkers in virus-related compensated advanced chronic liver disease. Can J Liver Health. 2023. 6(3), 332–346, https://doi.org/10.3138/canlivj-2022-0047.
13. Kotwal V., Mbachi C., Wang Y., Attar B., Randhawa T., et al. A novel score to predict esophageal varices in patients with compensated advanced chronic liver disease. Digestive Diseases and Sciences. 2021. 66(6), 2084–209.
14. Paternostro R., Reiberger T., Bucsics T., et al. Spleen stiffness as predictor of esophageal varices in cirrhosis of different etiologies. Scientific Reports. 2019. 9, 16190. https://doi.org/10.1038/s41598-019-52407-y.
15. Sharma M., Rameshbabu C.S., Kalra N., et al. Non-invasive prediction of esophageal varices in patients with liver cirrhosis. Med J Armed Forces India. 2021. 77(1), 210–216. https://doi.org/10.1016/j.mjafi.2021.08.008.