MÔ TẢ HÌNH ẢNH VÀ ĐÁNH GIÁ GIÁ TRỊ CHẨN ĐOÁN CỦA CẮT LỚP VI TÍNH TRÊN BỆNH NHÂN VIÊM XOANG MẠN DO NẤM TẠI CẦN THƠ NĂM 2025 - 2026

Phạm Thị Mỹ Lệ1,2, , Nguyễn Vũ Đằng2, Châu Chiêu Hoà2
1 Bệnh viện Đa khoa Tâm Minh Đức
2 Trường Đại học Y Dược Cần Thơ

Nội dung chính của bài viết

Tóm tắt

Đặt vấn đề: Viêm xoang do nấm là tình trạng viêm xoang kéo dài với sự hiện diện của nấm gây tổn thương niêm mạc và tổ chức xung quanh. Chụp cắt lớp vi tính chính là yếu tố quan trọng nhất giúp chẩn đoán nguyên nhân viêm xoang mạn. Mục tiêu nghiên cứu: Mô tả hình ảnh và đánh giá giá trị chẩn đoán của cắt lớp vi tính trên bệnh nhân viêm xoang mạn do nấm tại Cần Thơ năm 2025-2026. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Thiết kế nghiên cứu cắt ngang trên 78 bệnh nhân viêm xoang mạn tính tại Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ và Bệnh viện Tai Mũi Họng Cần Thơ năm 20252026. Kết quả: Trên CT scan, tổn thương thường gặp ở một xoang (55,3%), tiếp theo là hai xoang (28,9%) và trên hai xoang (15,8%); xoang hàm là vị trí bị ảnh hưởng ở 100% trường hợp. Dày niêm mạc xoang gặp ở 89,5% bệnh nhân. Đám mờ xoang chủ yếu ở dạng mờ bán phần (52,6%) và mờ toàn phần (44,7%). Các dấu hiệu đặc trưng như vôi hóa (52,6%) và dày thành xương (44,7%) xuất hiện với tỷ lệ đáng kể, trong khi tiêu xương và xâm lấn ít gặp (đều 5,3%). Thang điểm Lund–Mackay trung bình là 5,59 ± 1,59, trong đó đa số bệnh nhân thuộc độ 2 (5–9 điểm, 73,1%) So với tiêu chuẩn vàng là soi nấm/giải phẫu bệnh, CT scan trong chẩn đoán viêm xoang do nấm có độ nhạy 86,8%, độ đặc hiệu 82,5% và độ chính xác 84,6%. Giá trị LR⁺ = 4,96 và LR⁻ = 0,16. Kết luận: CT là công cụ định hướng tốt tuy nhiên không thay thế soi nấm và/hoặc giải phẫu bệnh trong chẩn đoán xác định. 

Chi tiết bài viết

Tài liệu tham khảo

1. Bộ Y tế. Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh nấm Aspergillus phổi mạn tính. Hà Nội. 2024.
2. Fokkens, W. J., Lund, V. J., Hopkins, C., Hellings, P. W., Kern, R., Reitsma, et al. European Position Paper on Rhinosinusitis and Nasal Polyps 2020. Rhinology. 2020. 58(Suppl. S29), 1– 464. https://doi.org/10.4193/Rhin20.600.
3. Hoàng Đình Âu và Hoàng Thị Quyên. Đặc điểm lâm sàng, nội soi và cắt lớp vi tính đa dãy của viêm xoang do nấm. Tạp chí Nghiên cứu Y học. 2023. 171(10), 280–289. https://doi.org/10.52852/tcncyh.v171i10.2053.
4. Phạm Thúy Vy, Nguyễn Vũ Đằng, Phạm Thanh Thế, Phù Trí Nghĩa, Nguyễn Thị Xuân Mai, & Nguyễn Thị Thảo Trang. Nghiên cứu giá trị của chụp cắt lớp vi tính trong chẩn đoán nguyên nhân viêm xoang mạn tính. Tạp chí Y Dược học Cần Thơ. 2023. 57, 38–43. https://doi.org/10.58490/ctump.2023i57.582.
5. Nguyễn Phương Vy và cộng sự. Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng trên bệnh nhân viêm mũi xoang mạn tính do nấm tại thành phố Cần Thơ giai đoạn 2020–2022. Tạp chí Y Dược học Cần Thơ. 2022. 51, 75–82. https://doi.org/10.58490/ctump.2022i51.312.
6. Hoàng Đình Âu và Hoàng Thị Quyên. Đặc điểm lâm sàng, nội soi và hình ảnh cắt lớp vi tính đa dãy u nấm xoang. Tạp chí Y học Việt Nam. 2024. 536(2), 305–306. https://doi.org/10.51298/vmj.v536i2.8948.
7. Alshaikh NA, Alshiha KS, Yeak S, Lo S. Fungal Rhinosinusitis: Prevalence and Spectrum in Singapore. Cureus. 2020. 12(4), e7587. doi: 10.7759/cureus.7587.
8. Alharbi A, Reville N, Molinier S, Bastier PL, de Gabory L. Characterization of fungus ball CThyperdensities within maxillary and sphenoid sinuses. Dentomaxillofac Radiol. 2022. 51(6), 20180384. doi: 10.1259/dmfr.20180384.
9. Quản Thành Nam, Nguyễn Thị Huyền, Lê Thị Tuyết Ngân, Đỗ Lan Hương và Nghiêm Đức Thuận. Mô tả triệu chứng lâm sàng, hình ảnh cắt lớp vi tính và mô bệnh học của viêm mũi xoang mạn tính. Tạp chí Y Dược học Quân sự. 2023. 47(9), 95–107. https://doi.org/10.56535/jmpm.v47i9.218.
10. Lý Xuân Quang, & Văn Thị Hải Hà. Các đặc điểm lâm sàng đặc trưng của người bệnh viêm mũi xoang do nấm xâm lấn cấp tính. Tạp chí Y học Việt Nam. 2025. 554(1), 1–6. https://doi.org/10.51298/vmj.v554i1.15555.
11. Alsalem S, Alsalem M, Al Harithi I, Al Shehri R, Al Zahrani A, Al Khedaidi M. Using the Hounsfield Units Derived from Computed Tomography (CT) Scans to Differentiate Between the Subtypes of Allergic Fungal Rhinosinusitis: A Retrospective Study. Cureus. 2025. 17(3), e80151. doi: 10.7759/cureus.80151.
12. Lý Xuân Quang và Lê Quang Hưng. Giá trị của nội soi mũi xoang, cắt lớp vi tính và cộng hưởng từ trong chẩn đoán viêm xoang do nấm xâm lấn cấp tính. Tạp chí Y học Việt Nam. 2025. 557(2), 45–52. https://doi.org/10.51298/vmj.v557i2.16729.